Een vergrootglas boven een rij woordsuggesties, waarvan één voorspeld woord paars oplicht

In gesprek met Rishi Dokkum, directeur van FIDDS Solutions

Rishi Dokkum studeerde in 1996 kunstmatige intelligentie, toen AI nog KI heette. Nu is hij directeur van FIDDS Solutions, waar hij data- en AI-oplossingen bouwt. Zijn boodschap is nuchter: zó slim is AI niet. Een gesprek over woordvoorspellers, kinderen die alles geloven en waarom je je data in huis wilt houden.

Je studeerde AI al dertig jaar geleden. Had je dit zien aankomen?

“Nee, zeker niet. Maar het grappige is: aan de fundamenten van AI is er in die dertig jaar niet zoveel veranderd. Het belangrijkste concept achter LLM’s, neurale netwerken, bestaat zelfs al ruim 80 jaar. De basisprincipes zijn oud; wat veranderde is vooral rekenkracht, toegang tot (trainings)data en een paar slimme doorbraken.

Het komt misschien over als magie, maar er is weinig magie aan. Wat wel tof is: AI is nu door iedereen praktisch toepasbaar, en iedereen kent het woord AI. Maar even voor de duidelijkheid: als mensen ‘AI’ zeggen, bedoelen ze meestal LLM’s, de taalmodellen achter ChatGPT of Copilot. En dat is maar een klein stukje van het complete vakgebied.”

Er wordt al gesproken over superintelligentie. Hoe slim is AI eigenlijk?

“Zó slim is het zeker niet. Een LLM is een woordvoorspeller. Als ik zeg ‘Sint Maarten, de koeien hebben…’, dan weet jij dat ‘staarten’ volgt. Dat is wat zo’n model in de kern doet, alleen dan supergeavanceerd, met vele honderden miljarden parameters.

Ik geloof wel dat echte superintelligentie een keer komt. Of dat over één jaar is of over honderd, durf ik echt niet te zeggen. Maar óf het nu een woordvoorspeller is óf straks iets slimmers: je moet er kritisch op blijven. Hoe intelligenter het wordt, hoe belangrijker die kritische houding is.”

Waarom is kritisch blijven zo belangrijk?

“Omdat AI bijzonder overtuigd van zichzelf lijkt te zijn. Het is soms briljant, maar soms ook onthutsend niet briljant. En als je daar niet doorheen kunt prikken, gaat het mis. En helaas zijn er steeds meer mensen die dat niet kunnen.

Ik zie het bij mijn eigen kinderen. Die spelen met ChatGPT en nemen alles voor waarheid aan. Dus ik heb ze uitgelegd hoe het werkt. Ik zei: als ik tien websites maak, en dat kan met AI heel makkelijk, en op al die websites zet ik dat Rishi Dokkum Nobelprijswinnaar is, dan gaat AI dat nazeggen. Vraag je daarna ‘wie is Rishi Dokkum?’, dan krijg je te horen: dat is een Nobelprijswinnaar. Zo werkt het. Het model weet niet wat waar is. Het herhaalt wat het vaak genoeg tegenkomt.”

Zie je dat ook op de werkvloer?

“Zeker. Wat ik echt gevaarlijk vind, is overschatting. Iedereen denkt nu dat hij developer is omdat hij AI heeft. Laatst sprak ik een psycholoog die met AI een app aan het bouwen was. Prima, maar dan kan ik met AI ook therapie gaan geven, toch? Dat zou niemand een goed idee vinden. Maar het is precies hetzelfde. AI maakt je niet ineens een vakman, ook al geeft AI je dat gevoel soms wel.

Verder heeft AI er een handje van zichzelf aan het werk te houden. ‘Zal ik ook nog dit doen? En dat?’ Dat is het verdienmodel van de partijen erachter. Voor je het weet, maakt AI van iets simpels iets ingewikkelds, en gebruiken we daarna dezelfde AI om het weer simpel te maken! Waar zijn we dan mee bezig?”

Wat betekent dit voor bedrijven?

“Dat bedrijven er meer voor moeten doen dan medewerkers voorzien van een persoonlijk AI-account en denken dat de baten vanzelf komen. Zo’n account kost al gauw 30 tot wel honderden euro’s per persoon per maand. Dat is een flinke investering voor alleen persoonlijke efficiency.

Maar gelukkig zien steeds meer organisaties dat: de nieuwigheid is er een beetje af. Nu wordt er zakelijker naar gekeken: hoe halen we er echt waarde uit? Volgens mij zit die in het automatiseren van complete bedrijfsprocessen, niet in individuen die op hun eigen postzegeltje iets sneller doen. En je moet een paar randvoorwaarden goed regelen: guardrails, een mens die meekijkt en grip op je data. Pas dan kun je echt de vruchten plukken.”

Grip op je data: daar draait FIDDS Solutions om, toch?

“Ja. Wij onderscheiden ons met soevereine data en AI. Daar waren we al mee bezig voordat het een hot topic werd, maar door de geopolitieke verschuivingen van de afgelopen tijd staat het nu bij veel organisaties hoog op de agenda.

Soeverein kun je hier op twee manieren uitleggen: niet-Amerikaans, of draaiend op je eigen servers. Wij bieden beide. Neem Braincrate, ons soevereine company brain. Alle kennis van je organisatie, uit databronnen zoals SharePoint, je ERP of je datawarehouse, komt op één plek die je met AI kunt bevragen. Het verschil met ChatGPT of Microsoft is dat het je eigen omgeving niet verlaat. Het draait in een Europese cloud of zelfs volledig op je eigen servers, afgeschermd, zonder verbinding met externe diensten.

Dat is vooral belangrijk voor organisaties met gevoelige data, zoals zorg en overheid. Maar de echte businesswaarde zit ergens anders: in goed geïnformeerde besluiten kunnen nemen.”

Betere besluiten: daar hoort ook causaliteit bij.

“Klopt. Daarvoor werken we samen met Rootcause. Dat is niet ons eigen product, maar ik vind het een heel indrukwekkende tool. Je ziet ermee wat werkelijk invloed heeft op wat. Zo’n analyse kostte vroeger een econometrist met een PhD en maanden werk. Met Rootcause heb je vaak binnen een paar uur een eerste resultaat. En het kan volledig op je eigen servers draaien, dus je data blijft in huis.

Wat ik er mooi aan vind: het is geen black box zoals een LLM. Het is wiskundig onderbouwd en zoekt naar oorzaak en gevolg, niet alleen naar samenhang. Maar ook hier geldt: blijf kritisch. De uitkomsten zijn zo goed als je data, en je toetst ze altijd aan de kennis van mensen die het vak kennen. Bij grote organisaties kan een besluit zomaar een miljoen mensen of honderden miljoenen euro’s raken. Dan wil je vooraf doorrekenen of je het juiste doet.”

Wat geef je lezers mee?

“Blijf kritisch. Ik zeg tegen mijn kinderen: als jullie wel de moeite nemen om dingen echt te begrijpen, hebben jullie over tien jaar een enorme voorsprong op je leeftijdgenoten. Dat geldt voor medewerkers net zo goed. AI is een geweldig hulpmiddel. Maar vertrouw er niet blind op. De verantwoordelijkheid blijft bij jou.”

Wil je AI inzetten zonder dat je data je organisatie verlaat? Neem contact op met FIDDS Solutions.